گال یک بیماری پوستی انگلی است که توسط مایت Sarcoptes scabiei ایجاد میشود. این بیماری معمولاً با خارش شدید و ضایعات پوستی همراه است و میتواند بهراحتی از طریق تماس نزدیک میان افراد منتقل شود.
با وجود اینکه علت گال از نظر پزشکی مشخص است و درمانهای مؤثری برای آن وجود دارد، در برخی جوامع باورهای نادرست درباره علت بیماری باعث میشوند افراد دیرتر برای دریافت درمان مناسب اقدام کنند.
یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۳، باورها، نگرشها و رفتارهای افراد درباره گال را در بخشهایی از غنا بررسی کرده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد عواملی مانند تصور کمخطر بودن بیماری، باور به جادو و نفرین، هزینه درمان و استفاده از درمانهای خانگی میتوانند مراجعه به مراکز درمانی را به تأخیر بیندازند.
این تأخیر فقط برای خود بیمار مشکل ایجاد نمیکند؛ فرد درماننشده میتواند برای مدت بیشتری بیماری را به اعضای خانواده و افراد نزدیک خود منتقل کند.
گال فقط یک مشکل پوستی ساده نیست
گال معمولاً با خارش شدید شناخته میشود. خارش در بسیاری از بیماران شبها تشدید میشود و میتواند خواب فرد را مختل کند.
اما پیامدهای بیماری به خارش محدود نیست.
در مطالعه مورد بررسی، افراد مبتلا مشکلاتی مانند کاهش کیفیت خواب، محدود شدن روابط اجتماعی، کاهش بهرهوری در محل کار و مشکلات در روابط نزدیک را گزارش کردند.
برخی افراد نیز به دلیل ظاهر ضایعات یا ترس دیگران از انتقال بیماری با رفتارهای منفی اطرافیان مواجه شده بودند.
بنابراین گال میتواند علاوه بر پوست، روی زندگی اجتماعی و عملکرد روزانه فرد نیز تأثیر بگذارد.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
پژوهشگران ۱۲۸ نفر را در مناطق مرکزی غنا بررسی کردند.
شرکتکنندگان به دو گروه اصلی تقسیم شدند.
۶۷ نفر در زمان انجام مطالعه مبتلا به گال بودند یا طی یک سال گذشته سابقه ابتلا به گال داشتند.
۶۱ نفر نیز اعلام کردند که قبلاً به گال مبتلا نشدهاند.
افراد هم از کلینیک پوست و هم از محیطهای اجتماعی و روستایی انتخاب شدند.
پژوهشگران از طریق پرسشنامه و مصاحبه درباره موضوعاتی مانند علت گال، عوامل خطر، رفتار افراد هنگام ابتلا، مراجعه برای درمان، انگ اجتماعی و تأثیر بیماری بر زندگی روزمره سؤال کردند.
مهمترین علائم گزارششده چه بودند؟
در میان افرادی که در زمان مطالعه یا در یک سال گذشته گال داشتند، خارش شایعترین علامت بود.
حدود ۹۸.۵ درصد افراد خارش را گزارش کردند.
حدود ۹۲.۵ درصد نیز دارای راش یا ضایعات پوستی بودند.
این اعداد نشان میدهند خارش و ضایعات پوستی تقریباً در بیشتر افراد این گروه وجود داشتهاند.
با این حال تشخیص علت علائم برای بسیاری از بیماران فوری نبود.
میانه زمانی که طول کشید تا افراد متوجه شوند علائم آنها ناشی از گال است، حدود ۲۱ روز بود.
در بسیاری از موارد نیز تشخیص توسط پزشک یا پرستار مطرح شده بود.
بیماران چقدر برای مراجعه به مرکز درمانی صبر کردند؟
یکی از مهمترین یافتههای تحقیق مربوط به زمان مراجعه برای دریافت مراقبت پزشکی بود.
میانه فاصله زمانی از شروع علائم تا مراجعه به یک مرکز درمانی حدود ۲۱ روز گزارش شد.
یعنی فرد مبتلا ممکن بود حدود سه هفته با علائم بیماری زندگی کند و در این مدت همچنان قابلیت انتقال گال را داشته باشد.
این تأخیر در افرادی که در جامعه شناسایی شده بودند بیشتر بود.
افرادی که سابقه گال داشتند و از محیط جامعه وارد مطالعه شده بودند، به طور میانه حدود ۳۰ روز برای دریافت مراقبت صبر کرده بودند.
در مقابل این زمان در افرادی که از کلینیک پوست وارد مطالعه شده بودند حدود ۱۴ روز بود.
این تفاوت از نظر آماری نیز معنیدار گزارش شد.
چرا بیماران برای درمان گال دیر مراجعه میکنند؟
پژوهشگران دلایل مختلفی برای تأخیر در مراجعه پیدا کردند.
مهمترین علت این بود که بسیاری از افراد تصور میکردند بیماری آنها آنقدر جدی نیست که نیاز به مراجعه به پزشک داشته باشد.
حدود ۴۰ درصد افراد این موضوع را یکی از دلایل تأخیر عنوان کردند.
عامل مهم دیگر هزینه درمان بود که حدود ۲۷ درصد افراد به آن اشاره کردند.
دلایل دیگری نیز مطرح شده بودند، از جمله:
استفاده از درمانهای جایگزین
تصور بیاثر بودن درمان پزشکی
نظر اطرافیان
هزینه رفتوآمد
تجربه عوارض درمان
ترس از درمان
مشغله کاری
نبود مرکز درمانی در محل زندگی
نداشتن آگاهی کافی درباره علت بیماری
مشکلات مربوط به بیمه درمانی
بنابراین تأخیر در درمان گال معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست.
باورهای نادرست درباره علت گال
یکی از جذابترین بخشهای این تحقیق بررسی تصور مردم درباره علت بیماری بود.
برخی افراد به درستی اشاره کرده بودند که گال میتواند با یک انگل یا موجود بسیار کوچک ارتباط داشته باشد.
تماس با اعضای خانواده یا دوستان مبتلا نیز توسط تعدادی از افراد به عنوان عامل انتقال شناخته شده بود.
اما در کنار این موارد، باورهای نادرستی نیز وجود داشت.
برخی شرکتکنندگان تصور میکردند گال ممکن است در اثر جادو، نفرین، وراثت یا حتی آب آشامیدنی ایجاد شود.
برخی نیز بهداشت نامناسب را علت مستقیم بیماری میدانستند.
آیا گال به دلیل کثیف بودن فرد ایجاد میشود؟
گال توسط مایت Sarcoptes scabiei ایجاد میشود و عامل مستقیم آن یک انگل است.
با این حال در مطالعه غنا، تعداد قابل توجهی از افراد بهداشت نامناسب را عامل ایجاد بیماری میدانستند.
این نوع باور میتواند یک پیامد اجتماعی مهم داشته باشد.
اگر جامعه تصور کند فرد مبتلا به دلیل کثیفی یا رعایت نکردن بهداشت بیمار شده است، ممکن است فرد مبتلا با قضاوت یا رفتار منفی دیگران مواجه شود.
در واقع بخشی از انگ اجتماعی گال میتواند از همین تصورهای نادرست ناشی شود.
آیا جادو یا نفرین میتواند باعث گال شود؟
از نظر علمی عامل گال مشخص است و بیماری توسط مایت Sarcoptes scabiei ایجاد میشود.
با این حال در جامعه مورد بررسی، بعضی افراد علت گال را به نیروهای ماورایی نسبت میدادند.
در گروه افراد مبتلا یا دارای سابقه گال، حدود ۱۰.۵ درصد نفرین را یکی از علل احتمالی میدانستند و حدود ۱۱.۹ درصد نیز به جادو یا سحر اشاره کرده بودند.
این باور در افرادی که از محیط جامعه وارد تحقیق شده بودند بیشتر از افرادی بود که به کلینیک پوست مراجعه کرده بودند.
پژوهشگران مطرح کردند که دریافت تشخیص درست و درمان مؤثر ممکن است باعث شود افراد کمتر بیماری را به عواملی مانند جادو یا نفرین نسبت دهند.
چرا باور درباره علت بیماری اهمیت دارد؟
ممکن است در نگاه اول تصور شود باور فرد درباره علت گال اهمیت چندانی ندارد، زیرا در نهایت بیماری باید درمان شود.
اما پژوهش نشان میدهد این باورها میتوانند رفتار بیمار را تغییر دهند.
اگر فرد تصور کند بیماری نتیجه جادو، نفرین یا عوامل مشابه است، ممکن است در ابتدا به جای مراجعه به پزشک به سراغ روشهای درمانی دیگری برود.
این مسئله میتواند درمان مناسب را به تأخیر بیندازد.
هرچه شروع درمان دیرتر شود، مدت زمانی که فرد میتواند بیماری را به دیگران منتقل کند افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل آموزش درباره علت واقعی گال یکی از بخشهای مهم برنامههای کنترل بیماری محسوب میشود.
تماس با خانواده و دوستان چه نقشی دارد؟
تماس نزدیک با فرد مبتلا یکی از عوامل مهم در انتقال گال است.
در این مطالعه، افرادی که خودشان سابقه گال داشتند نسبت به گروه بدون گال بیشتر به تماس با اعضای خانواده یا دوستان به عنوان یکی از عوامل بیماری اشاره میکردند.
برخی شرکتکنندگان نیز تماس نزدیک بدنی و تماس جنسی با فرد مبتلا را به عنوان یکی از راههای انتقال میشناختند.
این یافته اهمیت آگاهی از نحوه انتقال گال در خانوادهها و محیطهای شلوغ را نشان میدهد.
اگر تنها فرد مبتلا درمان شود اما افراد نزدیک آلوده شناسایی یا درمان نشوند، امکان ادامه چرخه انتقال وجود دارد.
انگ اجتماعی گال چقدر شایع بود؟
در میان ۶۷ فرد دارای گال یا سابقه آن، ۱۱ نفر اعلام کردند که به دلیل بیماری نوعی انگ اجتماعی یا رفتار منفی را تجربه کردهاند.
این عدد معادل حدود ۱۶.۴ درصد این گروه بود.
تجربههای گزارششده بیشتر شامل دوری کردن دیگران، احساس طرد شدن و در بعضی موارد تمسخر بود.
برخی بیماران گفته بودند دوستان یا اعضای خانواده کمتر به آنها نزدیک میشدند.
یکی از افراد نیز گزارش کرده بود که دیگران از صحبت کردن یا استفاده مشترک از وسایل با او اجتناب میکردند.
این مسئله نشان میدهد گال برای برخی بیماران میتواند علاوه بر یک بیماری جسمی، یک مشکل اجتماعی نیز باشد.
گال چه تأثیری روی خواب دارد؟
خارش شبانه یکی از مشکلات اصلی بیماران بود.
بعضی از شرکتکنندگان توضیح داده بودند که شدت خارش اجازه خواب مناسب را به آنها نمیدهد.
اختلال خواب میتواند در روز بعد باعث خستگی، کاهش تمرکز و کاهش عملکرد فرد شود.
بنابراین حتی اگر ضایعات گال از نظر ظاهری محدود باشند، خارش شدید میتواند تأثیر قابل توجهی روی کیفیت زندگی بیمار داشته باشد.
گال میتواند روی کار و درآمد نیز تأثیر بگذارد
یکی دیگر از پیامدهای گزارششده کاهش بهرهوری بود.
بعضی بیماران توضیح داده بودند که بیخوابی ناشی از خارش باعث شده عملکرد آنها در محل کار کاهش پیدا کند.
با توجه به اینکه بسیاری از افراد مورد بررسی در سنین کاری قرار داشتند، پژوهشگران اشاره کردند کاهش بهرهوری ناشی از گال میتواند پیامد اقتصادی برای فرد و خانواده او داشته باشد.
بنابراین بررسی هزینه واقعی گال تنها شامل قیمت دارو و مراجعه به پزشک نیست.
از دست رفتن خواب، کاهش توان کاری و محدودیت فعالیتهای اجتماعی نیز بخشی از بار واقعی بیماری هستند.
بیماران برای درمان به کجا مراجعه میکردند؟
اکثریت افرادی که گال داشتند یا سابقه آن را گزارش کرده بودند، ترجیح میدادند برای درمان به سیستم رسمی سلامت مراجعه کنند.
۵۳ نفر از ۶۷ نفر، یعنی حدود ۷۹ درصد، مراجعه به مرکز درمانی و دریافت خدمات از پزشک یا پرستار را ترجیح میدادند.
اعتماد به خدمات مرکز درمانی یکی از مهمترین دلایل این انتخاب بود.
نظر مثبت دیگران و تجربه موفق بیماران قبلی نیز میتوانست بر تصمیم فرد برای مراجعه تأثیر داشته باشد.
در مقابل تنها یک نفر درمانگر سنتی را به عنوان گزینه ترجیحی خود معرفی کرده بود.
نقش اعتماد به پزشک و مرکز درمانی
حدود ۴۲ نفر از ۶۷ فرد گروه گال، اعتماد به خدمات مرکز درمانی را یکی از دلایل مراجعه به سیستم رسمی سلامت عنوان کرده بودند.
افرادی که از کلینیک پوست وارد مطالعه شده بودند بیشتر از افراد موجود در جامعه به خدمات رسمی پزشکی اعتماد داشتند.
این موضوع نکته مهمی برای کنترل گال است.
اگر فرد تجربه درمان موفقی داشته باشد یا از دیگران درباره درمان مؤثر بشنود، احتمال مراجعه زودتر او به مرکز درمانی افزایش پیدا میکند.
در مقابل اگر دارو در دسترس نباشد یا فرد تصور کند درمانهای قبلی مؤثر نبودهاند، اعتماد او به سیستم درمانی کاهش پیدا میکند.
آیا بیماران از درمانهای خانگی استفاده میکردند؟
بله.
حدود ۱۷.۹ درصد افراد گروه گال اعلام کردند در ابتدای بیماری از داروهای گیاهی یا پمادهای محلی برای کاهش علائم استفاده کردهاند.
انواع مختلفی از فرآوردههای گیاهی و کرمهای محلی در پاسخهای شرکتکنندگان ذکر شده بود.
در میان افرادی که هرگز گال نداشتند نیز تعدادی اعلام کردند اگر به بیماری مبتلا شوند ممکن است خوددرمانی کنند.
روشهای پیشنهادی آنها شامل خرید پماد از داروخانه یا فروشندگان محلی، مصرف ترکیبات گیاهی، استفاده از کرمهای ضدخارش و روشهای مشابه بود.
استفاده از این روشها میتواند یکی از دلایل تأخیر در دریافت درمان مناسب باشد.
آیا فاصله تا مرکز درمانی عامل اصلی بود؟
برخلاف چیزی که شاید انتظار داشته باشیم، فاصله از مرکز درمانی در این مطالعه یکی از دلایل اصلی تأخیر نبود.
تنها تعداد محدودی از شرکتکنندگان فاصله را عامل مهمی در تصمیم خود برای مراجعه عنوان کردند.
در مقابل، تصور خفیف بودن بیماری و هزینه درمان نقش بسیار بیشتری داشتند.
البته نتایج این مطالعه مربوط به همان جمعیت مورد بررسی است و نمیتوان نتیجه گرفت فاصله جغرافیایی در تمام مناطق جهان اهمیت کمی دارد.
هزینه درمان چقدر بر تصمیم بیماران تأثیر داشت؟
هزینه درمان دومین دلیل مهم برای تأخیر گزارش شده بود.
حدود ۲۶.۹ درصد افراد مبتلا به گال آن را یکی از موانع مراجعه زودهنگام معرفی کردند.
نکته قابل توجه این بود که براساس توضیحات نویسندگان مقاله، درمان گال تحت بیمه ملی سلامت غنا میتوانست رایگان باشد.
بنابراین بخشی از مشکل ممکن است ناشی از ناآگاهی مردم درباره پوشش درمان یا مشکلات دسترسی به دارو باشد.
پژوهشگران تأکید کردند که وجود داروی کافی در مراکز درمانی نیز بسیار مهم است.
اگر فرد برای دریافت درمان مراجعه کند اما دارو موجود نباشد، اعتماد او به سیستم سلامت کاهش پیدا میکند.
چرا درمان سریع گال برای جامعه اهمیت دارد؟
فرد مبتلا تا زمانی که درمان مناسب را شروع نکرده است میتواند عامل انتقال بیماری باشد.
اگر بیمار چند هفته مراجعه برای درمان را به تأخیر بیندازد، فرصت بیشتری برای انتقال مایت به اعضای خانواده یا سایر افراد نزدیک ایجاد میشود.
این مسئله بهخصوص در خانوادههای بزرگ و محیطهای شلوغ اهمیت دارد.
بنابراین تأخیر ۲۱ تا ۳۰ روزه مشاهدهشده در این مطالعه فقط یک مسئله فردی نیست و میتواند بر کنترل بیماری در کل جامعه تأثیر بگذارد.
آموزش درباره گال چه تغییری ایجاد میکند؟
یکی از مهمترین نتایج پژوهش این بود که افراد مراجعهکننده به کلینیک نسبت به افراد شناساییشده در جامعه کمتر بیماری را به عواملی مانند جادو و نفرین نسبت میدادند.
این مشاهده نشان میدهد ارتباط با سیستم سلامت و دریافت توضیح پزشکی میتواند باور افراد درباره بیماری را تغییر دهد.
اگر مردم بدانند گال توسط یک مایت منتقل میشود، قابل درمان است و تماس نزدیک نقش مهمی در انتقال آن دارد، احتمال دارد زودتر برای درمان اقدام کنند.
آموزش همچنین میتواند انگ اجتماعی بیماری را کاهش دهد.
محدودیتهای این تحقیق چه بود؟
این مطالعه نیز مانند هر پژوهش دیگری محدودیتهایی داشت.
در افرادی که در جامعه اعلام کرده بودند طی یک سال گذشته گال داشتهاند، تشخیص قبلی همیشه از طریق پرونده پزشکی قابل تأیید نبود.
بنابراین احتمال دارد بعضی از افراد در گذشته بیماری پوستی دیگری داشته و تصور کرده باشند گال بوده است.
از طرف دیگر، برخی اطلاعات مربوط به ماههای گذشته بر اساس حافظه افراد جمعآوری شده بود و احتمال خطای یادآوری وجود دارد.
مصاحبهها نیز توسط کارکنان حوزه سلامت انجام شده بود. بنابراین ممکن است بعضی افراد پاسخهایی داده باشند که از نظر اجتماعی مناسبتر به نظر میرسیده است.
همچنین تحقیق در منطقه Ashanti غنا انجام شده بود و نویسندگان تأکید کردند که باورهای مشاهدهشده لزوماً نماینده تمام گروههای قومی و مناطق این کشور نیستند.
مهمترین نتیجه مطالعه چه بود؟
مهمترین پیام این پژوهش این است که کنترل گال فقط به در اختیار داشتن داروی مناسب وابسته نیست.
دانش و باور مردم نیز اهمیت زیادی دارد.
اگر فرد بیماری را کماهمیت بداند، علت آن را به جادو یا نفرین نسبت دهد یا تصور کند درمان پزشکی مؤثر نیست، ممکن است برای هفتهها مراجعه به پزشک را به تعویق بیندازد.
در این مدت بیماری میتواند به دیگران منتقل شود.
در مقابل تشخیص سریع، درمان مؤثر و آموزش درست میتواند هم مدت بیماری و هم باورهای نادرست مربوط به آن را کاهش دهد.
جمعبندی
گال یک بیماری انگلی قابل انتقال است که میتواند علاوه بر خارش و ضایعات پوستی، خواب، کار، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
مطالعهای روی ۱۲۸ نفر در غنا نشان داد افراد مبتلا یا دارای سابقه گال به طور میانه حدود ۲۱ روز پس از شروع علائم برای دریافت مراقبت به مرکز درمانی مراجعه میکردند.
در افراد شناساییشده در جامعه این تأخیر حتی بیشتر بود و به حدود ۳۰ روز میرسید.
کماهمیت دانستن بیماری، هزینه درمان، استفاده از درمانهای جایگزین و برخی باورهای نادرست از عوامل مهم این تأخیر بودند.
بعضی افراد گال را با جادو، نفرین، وراثت یا آب آشامیدنی مرتبط میدانستند، در حالی که عامل واقعی بیماری مایت Sarcoptes scabiei است.
حدود ۱۶ درصد افراد دارای سابقه گال نیز نوعی انگ اجتماعی، طرد شدن یا رفتار منفی دیگران را تجربه کرده بودند.
نتایج این تحقیق نشان میدهد آموزش درباره علت واقعی گال، نحوه انتقال آن و امکان درمان مؤثر میتواند بخش مهمی از کنترل بیماری باشد. مراجعه زودهنگام برای تشخیص و درمان نهتنها میتواند علائم فرد را سریعتر کنترل کند، بلکه احتمال انتقال گال به اعضای خانواده و سایر افراد جامعه را نیز کاهش میدهد.
بدون دیدگاه